آشنایی با صنایع دستی شیراز

در این مطلب به معرفی تعدادی از صنایع دستی شهر شیراز می پردازیم.

مینیاتور

هنر مینیاتور نوعی نقاشی با بیشترین حد ظرافت است که در آن خطوط در نهایت نازکی ترسیم می شوند. آشنایی با صنایع دستی شیراز  مینیاتور در لغت به معنی کوچکتر نشان دادن است. این کلمه در اصل یک لغت خارجی است (minium) و نیمه ی اول قرن حاضر در زبان فارسی امروز مصطلح گردید که در معنای واقعی، به مینیاتورهای ایرانی یا کشورهای دیگر منحصر نمی شود؛ بلکه هر شیئ هنری ظریف و ریز که به هر سبک و شیوه ای ساخته شده باشد، مینیاتور نامیده می شود.

این روزها در صنایع دستی کشورمان، تابلوهای نقاشی که به این شیوه ترسیم می شوند یا تابلوفرش های مینیاتوری بسیار به چشم می خورند و در شهر شیراز هم، نمونه های نابی از این هنر وجود دارد.

 

 

 

[siteorigin_widget class=”SiteOrigin_Widget_Image_Widget”][/siteorigin_widget]

قالی شیراز

تاریخچه قالی‌بافی در شهر زیبای شیراز به قرن سوم هجری قمری بازگشته و از آن زمان تاکنون شاهد پیشرفت روزافزون این صنعت در منطقه بوده‌ایم. این هنر ارزشمند از دوران کریم‌خان زند در شیراز به اوج خود رسیده و نام قالی شیراز بر سر زبان‌ها افتاد. این قالی، که اکنون با دستان هنرمند ایلات و عشایر شیراز و از جنس پشم، ابریشم و پنبه بافته می‌شود، در نوع خود منحصربه‌فرد و زیبا است.

به طور کلی، قالی‌های شیراز ازنظر طرح به دو گروه تقسیم می‌شوند.

گروه اول، طرح‌ها و نقش‌های عشایری بوده که از سال‌های گذشته تاکنون تقریباٌ به یک شیوه مشخص بافته شده و دستخوش تغییرات زیادی قرار نگرفته‌اند. ویژگی اصلی این نقوش و طرح‌ها، حالت هندسی و خیالی‌بافی می‌باشد.

گروه دوم، قالی‌هایی با نقش‌ها و طرح‌های کاملاٌ متقارن است که اکثر آن‌ها از فرش‌های بافته شده در شهر و هنرهایی همچون کاشی، قلمکار و ترمه تأثیر پذیرفته‌اند. در این روش، از شاخ و برگ، گل‌ها و گیاهان و خطوط مدور استفاده شده و امکان ذهنی‌بافی کمتری وجود دارد. از میان متداول‌ترین و محبوب‌ترین نقش‌های این گروه، می‌توان به نقوش ماهی درهم، گیاهی، افشان و بته‌ای اشاره کرد.

 

 

 

 

 

[siteorigin_widget class=”SiteOrigin_Widget_Image_Widget”][/siteorigin_widget]

 

گلیم بافی شیراز

گلیم بافی شیراز، از گذشته در این شهر متداول بوده و اکنون نیز خوشبختانه ادامه دارد. گلیم را می‌توان کف‌پوش یا زیراندازی تعریف کرد که از موی بز، پشم گوسفند، ابریشم و یا چهارپایان اهلی و خانگی بافته می‌شود.

از میان گلیم‌های بافته شده و منحصربه فرد شهر شیراز، می‌توان به گلیم سوزنی یا گل‌ برجسته اشاره کرد. این نوع گلیم را بیشتر اهالی ایل قشقایی علی‌الخصوص طایفه‌ای به نام کشکولی می‌بافند. در شهر شیراز، عمدتأ زنان و دختران ایل قشقایی کار بافت گلیم‌ها را انجام می‌دهند. این گلیم‌ها، به علت سبک بودن وزنشان، جهت استفاده به عنوان کف‌پوش چادرها، رختخواب پیچ و تزیین دیواره چادرهای عشایر استفاده می‌‌شوند.

 

 

 

 

[siteorigin_widget class=”SiteOrigin_Widget_Image_Widget”][/siteorigin_widget]

کاشی هفت رنگ شیراز

کاشی هفت‌رنگ شیراز، از جمله صنایع‌دستی این شهر بوده که در ساخت مساجد، منازل و سایر بناها مورد استفاده قرار می‌گیرد. حدود ۸۰ درصد از کاشی‌های هفت‌رنگ بکار رفته در ساخت بقاع متبرکه و مساجد مناطق جنوب ایران به‌وسیله هنرمندان خوش‌ذوق و ماهر شیرازی تهیه شده است.

کیفیت بالای این کاشی‌ها، آن‌ها را در ردیف اجناس مهم صادر شده به استان‌های کشور و همچنین کشورهای حوزه خلیج‌فارس قرار می‌دهد. از بهترین و در عین‌ حال زیباترین کاشی‌های هفت‌رنگ، می‌توان به کاشی‌های به کار گرفته شده در مسجد نصیرالملک شیراز اشاره کرد. در واقع، نظیر این کاشی‌ها را در هیچ بنایی نمی‌بینید.

 

 

 

[siteorigin_widget class=”SiteOrigin_Widget_Image_Widget”][/siteorigin_widget]

خاتم کاری شیراز

هنر ارزشمند خاتم کاری در فهرست صنایع دستی شیراز به ثبت رسیده است و نمونه های آن در بسیاری از بازارهای شهر به چشم می خورد.

خاتم یا خاتم کاری، هنری است که با مثلث‌های کوچک یا چندضلعی‌های منظم خلق می‌شود. جنس این اشکال هندسی از مواد گوناگونی نظیر استخوان و چوب و فلزات است. از چوب‌ها مانند:  آبنوس (رنگ سیاه)، فوفِل (سیاه و قهوه‌ای تیره)، گردو (قهوه‌ای)، بَقَّم (قرمز)، عناب (قهوه‌ای روشن مایل به قرمز)، نارنج (قهوه‌ای روشن)، افرا (قهوه‌ای روشن)، کیکم، تبریزی (سفید) و شمشاد (زرد). از استخوان‌ها مانند استخوان و عاج فیل، شتر، گاو و اسب. از فلزات هم مفتول‌های برنجی، نقره‌ای و گاهی طلایی.

 

 

[siteorigin_widget class=”SiteOrigin_Widget_Image_Widget”][/siteorigin_widget]

 

سفال گری

سفالگری یکی از هنرهای ماندگار انسان از دوره های باستان تا به امروز است و هیچ یک از مصنوعات و ساخته های فکر و اندیشه انسان از نظر زیبایی
و همچنین از نظر ارزانی و فراوانی مواد اولیه در طبیعت به پای سفال نمی رسد.

هنر سفال گری از دیرباز، در سرزمین های مختلف رواج داشته و در هر جایی، با طرح های خاص ساخته می شده است. امروزه نمونه های مختلف این هنر زیبا، در شیراز نیز به چشم می خورد.

 

 

 

[siteorigin_widget class=”SiteOrigin_Widget_Image_Widget”][/siteorigin_widget]

 

نقره کاری شیراز

نقره‌کاری هنری از شاخه فلزکاری است که در آن با شکل‌دهی و کار روی مصنوع نقره یا … از مشهورترین اقسام نقره‌کاری می‌توان به ملیله‌کاری، ملیله‌دوزی و آینه‌سازی اشاره نمود.

نقره کاری شیراز، از روزگاران گذشته در این دیار رواج داشته و ظروف و وسایل بسیار ارزشمندی به وسیله هنرمندان نقره‌کار این شهر ساخته می‌شوند. در واقع، قدمت این صنعت در ایران به ۷۰۰۰ هزار سال پیش بازگشته و هنوز هم در شهرهای هنرپروری مانند شیراز طرفدارانی دارد.

طرح‌های نقره‌کاری شیراز را در هیچ گوشه‌ای از ایران و حتی در هیچ کتابی نمی‌توان یافت. نقوشی مانند گل نرگس، زنبق، پنج پر، عنبر بو و گل سرخ معمولاٌ زینت‌بخش ظروف و لوازم نقره‌کاری شده در این خطه هستند. طرح‌های افسانه‌ای و انسانی همچون نقش فروهر، اساطیر شاهنامه، پادشاهان و سربازان دوران هخامنشی و لیلی و مجنون نیز رواج بسیاری در میان نقره‌کاران دارند.

گفتنی است که کارهای نقره‌کاری شده شیراز، به علت عیار بالای ۹۰ قیمت بالاتری نسبت به مشابهشان در استان‌هایی همچون اصفهان دارند. از بهترین و معروف‌ترین فروشگاه‌های شهر شیراز برای خرید این آثار زیبا و چشم‌نواز، می‌توان به مغازه‌های موجود در سرای بشیر، بازار وکیل و آرامگاه حافظ شیراز اشاره کرد.

 

 

 

[siteorigin_widget class=”SiteOrigin_Widget_Image_Widget”][/siteorigin_widget]

 

نمدمالی

نمد ساده ترين نوع کف پوش است و ساخت آن احتياج به دستگاه خاصی دارد . در نمد مالی در واقع از خاصيت طبيعی پشم که عبارت از در هم پيچيدن الياف آن در اثر رطوبت و فشار است استفاده می شود. احتمال دارد که اولين بار بافندگانی که الياف پشمی خود را شسته و برای گرفتن رطوبت آن با چوبدستی ضربه هايی به پشم می زده اند، موفق به کشف اين خصوصيت پشم و در نتيجه موفق به بوجود آوردن صنعت نمدمالی شده باشند.

 

 

 

 

[siteorigin_widget class=”SiteOrigin_Widget_Image_Widget”][/siteorigin_widget]

 

منبت کاری

منبت کاری هنری دیرینه با جذابیت ها و محبوبیت های فراوان است که از دیرباز تاکنون محبوب بوده و طرفداران این هنر رو به افزایش است. واژه «منبت» به معنای کنده کاری روی چوب است که سابقه ای دیرینه دارد.

 

 

[siteorigin_widget class=”SiteOrigin_Widget_Image_Widget”][/siteorigin_widget]

آشنایی با صنایع دستی شیراز

منبع: وبسایت سیری در ایران _ کارناوال


مارسین – سازه هایی از جنس هنر و تجربه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

enemad
بستن
مقایسه