مجله مارسین, مجله هنر

میناکاری چیست؟ و آشنایی با تاریخچه آن

هنر میناکاری

هنر میناکاری چیست؟

میناکاری یا میناسازی هنری است که در بخش صنایع دستی به سابقه ی 5 هزار ساله می رسد. امروزه هنر میناکاری بیشتر بر روی مس انجام می‌شود ولی هنرمندان در این زمینه می‌توانند بر روی طلا، نقره، سفال نیز آن را به عمل آورند. طلا تنها فلزی است که به هنگام ذوب شدن مینا اکسید نمی‌شود از این جهت امکان اجرای طرحی همراه با جزئیات و با شباهت هر چه تمامتر بر روی مینا را ایجاد می‌کند در حالی که میناهای مسین و نقره‌ای چنین کیفیتی را ندارند.

مینای کار شده بر روی طلا هنر صابئین (پیروان حضرت یحیی) ساکن شهر اهواز است و به طلای صبّی شهرت دارد. شکل‌گیری مینا نیز از ترکیب اکسیدهای فلزات و چند گونه نمک در مجاورت حرارت بالا (۷۵۰ تا ۸۵۰ درجه سانتی گراد) می‌باشد که رنگ‌ها در طول زمان و بر اساس دما به وجود می‌آیند. امروزه در ایران کانون تولید ظروف میناکاری شهر اصفهان و.جواهرات میناکاری شهر اهواز می‌باشد و استادان برجسته‌ای در تولید آثار مینا مشغول به فعالیت هستند اگر بخواهیم رد جواب سوال میناکاری  چیست یک جمله کوتاه بگوییم، می توان گفت میناکاری نوعی رنگ با پوشش شیشه ای مانند است که با حرارات بالا تثبیت می شود..

پر کاربرترین رنگ در میناکاری، آبی لاجوردی است اما رنگ های دیگری مانند سبز، قرمز،زرد، بنفش و طلائی نیز استفاده می شود. اما ظروف میناکاری اصفهان اغلب پایه ی آبی لاجوردی دارند. البته این بدان معنی نیست که مینای اصفهان فقط به رنگ لاجوردی تولید می شود.برای جذب سلیقه های مختلف در بازار طرح ها و رنگ های مختلفی تولید می شود. مثلا یکی از طرح و رنگ های متفاوت مارسین که نظر خیلی از مشتریان با به خود جلب کرد این نمونه از کاسه و بشقاب میناکاری است که رنگ قرمز در آن بسیار به چشم می آید و طرح متفاوت آن برای خیلی از افراد جذاب است.

 

کاسه و بشقاب میناکاری کد 77

برای خرید ظروف میناکاری اصفهان از مارسین می توانید وارد صفحه آن شوید و تنوع بالای کارها را مشاهده کنید.تمامی محصولات مارسین همراه با شناسنامه معتبر هستند.

مینا کاری در لغت

 آسمان آبی بهترین و نزدیک ترین معنی لغوی برای میناکاری است. البته بعضی نیز اعتقاد دارند میناکاری از کلمه مینو به معنای بهشت گرفته شده است. در هر صورت عمق معنای آسمان و بهشت می تواند خیلی به هم نزدیک باشد.

مینا کاری هنری است که طرح‌های متفاوتی و متقارن را با قلم سفید بر سطوح مس و نقره و طلا و سفال با رنگ زمینهٔ زیر نقوش، رنگ‌های آبی، سبز و گاهی قرمز طراحی می شود. که اگر به چشم هنر به داخل ظروف منقوش مینا بنگریم یادآور پهنای زیبای آبی آسمان باشد. شاید به همین خاطر است که اسم این هنر را مینا کاری نامیده‌اند.

تاریخچه میناکاری در ایران و جهان

تاریخچه هنر میناکاری به چند هزار سال قبل باز می گردد. تاریخچه مینا کاری نشان از دوام این هنر بین هنرهای صنایع دستی مورد علاقه مردم دارد.خرید صنایع دستی اصفهان از موارد مورد علاقه بسیاری از توریست ها در سفر به ایران است.

میناکاری روی مس یکی از صنایع دستی اصیل ایرانی است که از ترکیب آتش و خاک به وجود می آید. و قدمت آن به 1500 سال پپش از میلاد بر می گردد. تاریخ پیدایش میناکاری روی فلزات را می توان از قرن چهارم تا ششم قبل از میلاد و یا به عبارتی 500 سال قبل از میلاد دانست. به گفته آرتور پوپ خاور شناس، قرمت میناکاری به 1500 سال قبل از میلاد مسیح می رسد. قدیمی ترین میناکاری های کشف شده مربوط به دوران هخامنشی بوده است که البته شاید با میناهای امروز متفاوت باشد اما اصالتآنها توسط کارشناسان تایید شده است. اغلب این آثار در موزه های شمهور جهان نگهداری می شوند.

درخشش و تجلی میناکاری را می توان در ایران بیشتر از هر جای دیگری از دنیا مشاهده کرد. هنر میناکاری در اصفهان The Art of Minakari از سال ها پیش نسل به نسل برای ما بجای مانده است. از این رو میناکاری اصفهان ارزش بسیار بالایی دارد. یکی دیگر از آثار میناکاری قدیمی کشف شده با نقوش گل و بته و تصاویر پرندگان و حیوانات است. این اثر مربوط به دوران صفوی است و با رنگ های سبز و زرد و آبی کم رنگ و قرمز تزیین شده است. این اثر به میناهای امروزی شباهت بسیار بیشتری دارد. البته به لحاظ فاصله تاریخی نیز می توان همچین انتظاری را داشت.

 در واقع پیشینه میناکاری به دوره ساسانیان و اشکانیان باز می گردد. اما در طول سال های 649 تا 703 هجری یعنی از آغاز پیدایش اسلام در ایران تا قبل از فرمانروایی ایلخان مغول و غازخان به نظر می رسد که هنر میناکاری کنار گذاشته شده است. در این زمان پادشاه با دست یابی به علم شیمی توانست با صرف هزینه کمتری به اکسیر دست یابد. به همین دلیل تصمیم گرفت که نیرو و کوشش خود را صرف تولید آثار میناکاری کند.

انواع ظروف میناکاری موجود در بازار

مجموعه مارسین انواع ظروف میناکاری شامل بشقابهای دکوراتیو میناکاری، تابلوهای میناکاری، گلدان میناکاری، کاسه میناکاری، شکلات خوری میناکاری ، شمعدان میناکاری و … را با کیفیت تضمین شده و قیمتی مناسب در اختیار شما قرار میدهد. تمامی محصولات میناکاری در مارسین با مواد اولیه مرغوب و رنگ های طبیعی تولید میشوند.

در بشقاب های میناکاری نیز، 4 سایز متداول تر هستند.بشقاب میناکاری 25 سانتی، بشقاب میناکاری 30 سانتی، بشقاب های میناکاری 20 سانتی، بشقاب های میناکاری 16 سانتی.تمای این سایزها در مارسین موجود می باشد.

شیوه های میناکاری

میناکاری می تواند به شیوه‌های گوناگون انجام پذیرد. متداول ترین روش های میناکاری عبارتند از:  
  • مینای خانه بندی
  • مینای نقاشی
 

مینای خانه بندی

مينای خانه‌بندی روشی از صنایع دستی میناکاری است، که در آن ابتدا زمينه طرح مورد نظر بايد توسط ميناي شفاف پوشانده شود و بعد طرح مورد نظر توسط مفتول‌های فلزی (مسي، نقره‌اي يا طلايی) ساخته شده و بر روی این زمينه قرار می گيرد. . بعد از قرار دادن مفتول‌ها و تشکيل طرح مورد نظر دوباره کار به کوره فرستاده مي‌شود تا مفتول‌ها در لعاب شفاف زيرين ثابت گردد. سپس هر يک از خانه‌های موجود در طرح توسط مينای رنگی مورد نظر پر می شود و به ترتيب از بالاترين درجه پخت در کوره قرار داده و پخته می شود.

مینای نقاشی

یکی از شیوه های زیبای میناکاری ، مینای نقاشی می باشد. در مینای نقاشی ، زمینه ورق مس را از مینای سفید و غلیظ می پوشانند ، در کوره پخته و روی آن را با رنگ های مینایی نقاشی می کنند.بطور کلی مراحل تولید یک محصول مینای نقاشی به صورت زیر می باشد:

  1. تهیه زیرساخت برای میناکاری که معمولا از جنس مس است.
  2. لعاب کاری اول با رنگ های مینایی در درجه حرارتی حدود 750 سانتیگراد به مدت 3 تا 5 دقیقه
  3. لعاب کاری دوم با رنگ کاری مینایی در درجه حرارتی حدود 750 سانتیگراد و به مدت 3 تا 5 دقیقه
  4. لعاب کاری سوم با رنگ های مینایی در درجه حرارتی حدود 750 درجه سانتیگراد و به مدت 3 تا 5 دقیقه
  5. زیر رنگ و پیاده کردن طرح
  6. رنگ آمیزی
  7. قلم گیری و پرداخت و پخت در کوره در درجه حرارتی حدود 500 درجه سانتیگراد و به مدت 3 تا 5 دقیقه
  8. طلاکاری یا تذهیب کاری (در صورت لزوم) در درجه حرارتی حدود 200 درجه سانتیگراد و به مدت 3 تا 5 دقیقه

برای میناکاری از چه رنگی استفاده می شود؟

رنگهایی که در میناکاری بکار می‌روند به دو طریق طبقه بندی می شوند:

1_ بر اساس منشأ

  • رنگ‌های گیاهی که در چیت‌سازی هم بکار می‌رود.
  • رنگ‌های معدنی که در نقاشی و میناکاری به کار می‌رفتند.
  • رنگ‌های فلزی که روی شی کار می‌شود.

2_ بر اساس میزان عبور نور

  • اوپک
  • ترانسپرنت

وسایل مورد نیاز میناکاری

  •  پرگار
  •  قلم جهت رنگ گذاری و رنگ برداری اضافه
  • قلم‌های دست ساز که توسط خود شخص ساخته می‌شود.
  • رنگ مخصوص میناکاری
  • ظرف مسی لعاب داده شده در طرح دلخواه
صمغ مخصوص میناکاری

میناکاری روی چه ظرفی انجام می گیرد؟

همانطور که در بالا اشاره شده میناکاری روی ظروف مسی، سفالی، نقره و طلا انجام می شود. که در حال حاضر متداول ترین آنها میناکاری بر روی مس است.تقریبا تمام ظروف میناکاری اصفهان روی مس انجام می شود. تمام محصولات میناکاری در فروشگاه صنایع دستی مارسین که در سایت وجود دارند میناکاری بر روی مس است. اما میناکاری بر روی سفال نیز متداول است و ظروف میناکاری شده سفالی قیمت پایین تری نسبت به ظروف مینای مسی دارند. میناکاری بر روی مس در لالجین همدان از رونق بیشتری برخوردار است.

نکات کلیدی برای شناخت مینای مرغوب با زیرساخت فلز

زیرساخت مینا باید یک‌نواخت و یک‌تکه بوده و فاقد قسمت‌های زائد و اضافی باشد. لبه‌های زیرساخت باید عاری از رنگ سبز و سطح آن‌ها بدون تَرک بوده و تیز و برنده نباشد. سطح اتکای ظرف، کاملاً صاف و یک‌دست باشد. لعاب مینا باید فاقد ترک، پریدگی، پوسته، حباب، سوراخ و زبری باشد و غلظت آن به‌گونه‌ای باشد که در همه قسمت‌ها یکسان بوده و دارای نقاط برجسته‌تر در سطح شیء نباشد.

سطح ظرف مینا باید از درخشندگی کافی برخوردار باشد. شفافیت، براق بودن و صیقلی بودن ظروف مینا، نشان‌دهنده استفاده از رنگ مرغوب و خوب پخته شدن آن‌ها در کوره است ولی اگر هنگام دست کشیدن بر روی ظروف زبری و ناصافی احساس شد، نشانه کیفیت نامناسب آن‌ها است.

ضخامت رنگ در نقاشی و تزئین مینا باید یک‌نواخت باشد و رنگ‌های به‌کار رفته در مرزِ طرح‌ها، درهم ادغام نشده و هماهنگ باشد. نقوش باید اصالت ایرانی داشته و در رنگ‌گذاری، طرح اصلی حفظ شده و قلم‌گیری با نهایت دقت انجام شده باشد. پرداز طرح‌ها و نقش‌ها بایستی تمیز و با ظرافت کار شده باشد. پشت ظرف باید دارای لعاب مرغوب و با کیفیت و بدون زدگی و تَرک باشد.

اگر بر روی رنگ یا لعاب داخل ظروف ترک‌خوردگی مشاهده شد، نشان‌دهنده سوخته شدن ظرف در حین کوره‌کاری است.

اثر مینای اصیل و مرغوب باید دارای رقم بوده، نام هنرمند، تاریخ و محل ساخت نیز بر روی آن حک شده باشد.

 

 

هنر میناکاری در چین

این هنر تزیینی از آثار باستانی چینی به شمار می‌آید که معمولا برای تزیین روی اشیای فلزی شیشه و یا سرامیک از آن استفاده می‌شود. مهم‌ترین نکته درباره آن این است که روش فرایند هنر میناکاری در چین شبیه به هنر مینا‌کاری ایرانی است.
با این حال میناکاری اصفهان شهره‌ی جهانی دارد. فرایند هنر میناکاری در چین شامل مخلوط کردن رنگ پودری با مواد دیگر برای ایجاد خمیری است که به عنوان روکشی بر روی ظروف اجرا می‌شود. سپس تمام ظروف در کوره تحت دمای مورد نظر پخته می‌شود تا یک پوشش بادوام بر روی آن ایجاد شود. اصلی‌ترین تفاوت هنر میناکاری چینی با آثار ایرانی این است که افزودن سنگ‌های معدنی، جلوه دیگری به ظروف می‌بخشد.

ویژگی‌های لعاب کاری میناکاری چینی

یکی از قدیمی‌ترین و شناخته شده‌ترین تکنیک‌های لعاب زنی به صورت گسترده در فضای صنایع فلزی در هنر میناکاری کلویزن دیده می‌شود، که نام خود را از کلمه فرانسوی که شامل یک فرایند سه مرحله‌ای است گرفته است.
ابتدا نوارهای فلزی مسطح یا سیم‌هایی از جنس طلا و نقره بر روی ظروف برنجی یا مسی تزیین شده و سپس لحیم کاری می‌شوند. به منظور ایجاد محفظه‌های سلولی کوچک، این محفظه‌ها با سنگ‌های قیمتی برش خورده یا سایر مواد گرانبها تزیین می‌شوند. با توجه به نوع ظروف برای جلاکاری، آن‌ها در یک کوره آتش قرار می‌گیرند.

در ژاپن یک روش محبوب در لعاب کاری ظروف وجود دارد که در آن محفظه‌ها با استفاده از دیوارهای موقتی ساخته می‌شوند و پس از خنک شدن ظروف میناکاری ایجاد می‌شود. در دوره هنر رمانس کلویزن به تدریج در اروپا با نام هنر میناسازی رواج پیدا کرد.

چین

 تکنیک‌های اولیه در هنر میناکاری در چین

برای اولین بار جواهراتی در خاور نزدیک باستان در قطعات کوچک مانند حلقه‌ها کشف شد. علاوه بر آن جواهراتی از مصر باستان از جمله نشان سینه‌ای از فراعنه و یا دستبندهایی به همراه سنگ‌های قیمتی ساخته شده از مواد مینا یافت شد. این آثار بیانگر آن بود که بسیاری از مردم این هنر را شناخته و از آن در روابط سیاسی و اجتماعی خود نیز استفاده می‌کردند.

 اولین آثار هنر میناکاری در چین

نخستین قطعه‌های باقی مانده مربوط به قرن دوازدهم قبل از میلاد است که با استفاده از سیم‌های بسیار نازک به کمک رنگ مینا پوشیده شده است. پس از آن در حدود قرن هشتم هنر بیزانس با استفاده از سیم‌های بسیار نازک و طرح‌های پیچیده‌تر ارائه شد. دو تکنیک مختلف بیزانس و اروپایی متمایز از یکدیگر ارائه می‌شوند که در آن یک صفحه پایه طلا به کمک رنگ‌های میناکاری پوشانده شده است. اولین مراجع مکتوب معتقدند که در سال ۱۳۸۸ این هنر به ثبت رسید. هر چند در چین به وضوح از قرن چهاردهم شناخته نشده است، با این حال پس از آن مورد توجه قرار گرفت، تا جایی که سبک کامل چینی در هنر میناکاری بیانگر این موضوع است.

پس از گذر زمان با آغاز قرن هجدهم آثار دقیق‌تر و بسیار با ارزشی از قطعات میناکاری شده که مربوط به اوایل سلسله مینگ است، یافت شد. بسیاری بر این باورند که چینی‌ها این هنر را از مردمان خاورمیانه به دست آورده‌اند. این آثار در ابتدا بر روی بدنه‌های برنجی و یا برنزی، برای ساخت ظروف میناکاری استفاده می‌شد، اما پس از آن ظهور ظروف مسی بسیار گسترده‌تر از گذشته مورد استفاده قرار گرفت.

بسیاری از آثار به رنگ جداگانه‌ای از مینا محصور نمی‌شوند، بلکه ترکیب رنگ‌هایی مانند سفید، قرمز و سبز نیز در آن دیده می‌شود. گاهی اوقات از سیم‌ها تنها برای جلوه‌های تزیینی استفاده می‌شود. در بسیاری از آثار میناکاری چینی این سبک به چشم می‌آید.

در دوره قرون وسطی در اروپای غربی میناکاری به تدریج توسعه یافت. بسیاری از آثار شامل کوزه‌هایی بودند حاوی نقش و نگار، طرح‌های متقارن و درختچه‌های چینی. به مرور زمان روش‌های دیگری برای استفاده از این تکنیک توسعه یافت که از اهمیت جزئی برخوردار بود. در قرن نوزدهم مردمان ژاپن از ظروف سفالی با لعاب‌های سرامیکی برای به کارگیری این هنر استفاده می‌کردند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *